Dərc olunub İyun - İyul 2023, Səh. 63-67

Bölmə: Neft emalı və neft kimyası

UOT: 661.185

DOI: 10.37474/0365-8554/ 2023-06-07-63-67

Dodesildietilolammonium və dodesiltrietilolammonium bromid və kalium oksalat əsasında gemini səthi-aktiv maddələrin sintezi və xassələri

İ.V. Rüstəmova - Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu

R.A. Rəhimov k.e.d. - Bakı Mühəndislik Universiteti

Məqalə dodesildietilolammonium bromid (DDDEAB), dodesiltrietilolammonium bromid (DDTEAB) və 2:1 mol kalium oksalatdan istifadə edərək gemini səthi-aktiv maddələrin (SAM) sintezinə həsr edilmişdir. Alınan maddələrin strukturu İQ spektroskopiya üsulu ilə müəyyən edilmişdir. Tədqiqatda alınan yeni SAM-ların müxtəlif qatılıqlı sulu məhlullarının su-hava sərhədində səthi gərilməsi və elektrik keçiriciliyi təyin edilmişdir. Kritik misellaəmələgəlmə qatılığı, maksimal adsorbsiya, SAM-ın polyar qrupunun en kəsiyi üzrə minimal səthinin sahəsi, adsorbsiya effektivliyi, səth təzyiqi, misellaəmələgəlmə və adsorbsiya proseslərinin Gibbs sərbəst enerjilərinin qiymətləri təyin edilir. Məqalədə, həmçinin laboratoriya şəraitində Pirallahı yatağından götürülmüş neft nümunəsindən istifadə etməklə alınmış SAM-ın neftyığma və neftdispersləmə kimi xassələri araşdırılmışdır

Ədəbiyyat siyahısı:

1. Sabrina L. Hedrich, Katherine A. Mazzio, and Laura M. Ennis. “Oil Spill Response: A Review of the Past Decade’s Progress, Challenges, and Opportunities,” Environmental Science & Technology, v. 52, No. 18, 2018, pp. 10042-10055.

2. Zhengguo Cai, Zhongliang Liu, and Gang Zhao. Review of Surfactants and Their Uses in Oil Spill Remediation. Marine Pollution Bulletin, v. 64, No. 1, 2012, pp. 7-19.

3. W. Paul Crouse, Anson R. H. Kirby, and Robert C. Prince. “Surfactants and Polymers for Oil 8. 8. Spill Remediation: Laboratory to Field-Scale Evaluation,” Environmental Science & Technology, v. 34, No. 19, 2000, pp. 4177-4183.

4. Ana Catarina Fonseca, Rafaela Simões, and Ana Isabel Miranda. “Oil Spill Remediation: A Review,” Critical Reviews in Environmental Science and Technology, v. 46, No. 4, 2016, pp. 329-363.

5. Wang, Y., Zhang, X., Liu, J., Yang, W., & Li, R. Gemini surfactants: A review of their synthesis, physicochemical properties, and applications // Journal of Surfactants and Detergents, 2018, pp. 577-596.

6. Fong, W. K., Ong, L. K., Chew, J. W., & Gan, L. M. Gemini surfactants based on diethanoldodecylammonium and triethanoldodecylammonium bromide and their properties // Journal of Surfactants and Detergents, 2009, pp. 137-145.

7. Tan, J., Li, X., Ma, H., Wu, X., & Wang, H. Synthesis and properties of novel Gemini surfactants based on diethanolammonium dodecyl sulfate and cationic surfactants // Journal of Molecular Liquids, 2016, pp. 191-197.

8. Gao, D., Zhang, J., Wang, C., & Jiang, T. Synthesis and properties of new Gemini surfactants based on ethylamine and dodecanol // Journal of Surfactants and Detergents, 2014, pp. 335-341.

9. Kulkarni, P. S., Khopade, A. J., & Jain, N. K. Gemini surfactants: A novel class of self-assembling molecules. Current pharmaceutical design, 14(24), 2008, pp. 2478-2490.

10. Dong, H., Xie, Z., Zhang, X., Sun, Y., & Wang, J. Effect of alkyl chain length on the surface activity and aggregation behavior of Gemini surfactants // Journal of Colloid and Interface Science, 2015, pp. 67-73.

11. Du, Q., Zhao, Y., Sun, H., Zhang, G., & Wang, Z. Synthesis, characterization and surface activity of novel Gemini surfactants based on poly (oxyethylene) and alkyl benzene sulfonate // Journal of Molecular Liquids, 2015, pp. 46-52.

12. Zhao, Y., Du, Q., Liu, H., & Wang, Z. Synthesis, surface activity and aggregation behavior of novel Gemini surfactants based on poly (oxyethylene) and N-alkyl-N-methyl glycine // Journal of Molecular Liquids, 2016, pp. 351-357.

13. Sh.M. Nasibova, R.A. Rahimov, S.A. Muradova, Y.Abdullayev. 2-Hydroxyethyl substituted cationic surfactants with dodecyl hydrophobic chain: Properties and application. Materials Chemistry and Physics // 2023, v. 296, pp. 1-10.